انس با دعا و نيايش در سراسر زندگي پيامبر ديده مي‏شود.‌ آن‏قدر براي نماز و نيايش با خدا مي‏ايستاد كه پاهاي مباركش ورم مي‏كرد و چهره‏اش زرد مي‏شد.‌ يكي از اصحاب به آن حضرت عرض كرد:‌ مگر نه اين است كه خداوند در گذشته و آينده، تو را از گناه دور نگه‏داشته است.‌ پس چرا خود را اين‏گونه به زحمت مي‏افكني؟ پيامبر در پاسخ او فرمود:‌ «‌اَفَلا اَكُونُ عَبْدا شَكُورا؛ آيا بنده سپاس‏گزار خدا نباشم»‌.‌1‌ پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله در هيچ حالي از دعا غفلت نمي‏كرد:‌

 

 آن حضرت، معمولاً پس از نماز اين دعا را مي‏خواند:‌

اَللّهُمَّ اغْفِرْلي خَطائي وَ ذُنوبي كُلَّها، اَللَّهُمَّ أَنْعِمِي وَ اَحْيِني وَ ارْزُقْني وَ اهْدِني لِصالِح الْاَعمالِ وَ الْاَخْلاقِ فَاِنَّهُ لايَهْدي لِصالِحِها اِلاّ اَنْتَ وَ لايَصْرِفُ عَنْ سَيِّئِها اِلاّ اَنْتَ.2

خدايا!‌ همه خطاها و گناهانم را بيامرز.‌ خدايا!‌ به من نعمت بخش و مرا زنده بدار و روزي ده و مرا براي انجام كارهاي نيك و رعايت اخلاق پسنديده، هدايت فرما؛ چون جز تو كسي انسان‏ها را به كارهاي نيك، هدايت نمي‏كند و از كارهاي زشت باز نمي‏دارد.‌

 

هنگامي كه صداي اذان را مي‏شنيد، با بازگو كردن جمله‏هاي آن، در پايان اذان مي‏فرمود:‌

اَللَّهمَّ رَبَّ هذِهِ الدَّعْوةِ التّامَّهِ و الصَّلوةِ الْقائِمَةِ اَعْطِ مُحَمَّدا سُؤْلَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ و بَلِّغْهُ الدَّرَجَةَ الْوَسيلَةَ مِن الْجَنَّةِ و تَقَبَّلْ شَفاعَتَهُ فِي اُمَّتِهِ.3

اي خدايي كه پروردگار اين دعوت تام و نماز برپا شده هستي، درخواست محمد را در روز قيامت برآور و او را به درجه‏اي كه وسيله آمرزش بهشتي است، برسان و شفاعت او را درباره امتش بپذير.‌

 

 هنگامي كه بر سر سفره حاضر مي‏شد، مي‏فرمود:‌

سُبْحانَكَ اللَّهُمَّ ما اَحْسَنَ ما تَبْتَلِينا سُبْحانَكَ ما اَكْثَرَ ما تُعْطِينا، سُبْحانَكَ ما اَكْثَرَ ما تُعافِينا اَللّهُمَّ اَوْسِعْ عَلَيْنا و عَلي فُقَراءِ المُؤمِنينَ وَ المُؤمِناتِ وَ الْمُسلِمينَ وَ الْمُسْلِماتِ.4

خدايا منزهي تو.‌ چه نيكوست آنچه ما را به آن آزموده‏اي و چه بسيار است آنچه به ما بخشيده‏اي و چه فراوان است سلامتي‏هايي كه به ما داده‏اي.‌ خدايا!‌ بر ما و بر فقيران اهل ايمان، گشايش در روزي كرامت فرما.‌

 

هنگام خواب نيز بدين‏گونه از خداوند ياري مي‏جست:‌

بِسْمِ اللّه‏ِ اَمُوتُ و اَحْيي وَ اِلَي اللّه‏ِ الْمَصيرُ، اَللّهُمَّ آمِنْ رَوْعَتِي وَ اسْتُرْ عَوْرَتي وَ اَدِّ عَنِّي اَمانَتِي.5

به نام خدا مي‏ميرم و زنده مي‏شوم و بازگشت (‌همه خلايق)‌ به سوي خداست.‌ خدايا!‌ ترسم را به اَمن و آرامش تبديل فرما و عيبم را بپوشان و امانتم را ادا نما.‌

 

هنگام ديدن هلال ماه نو، دست‏ها را بلند مي‏كرد و مي‏گفت:‌

اَللّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَينْا بِالْاَمْنِ وَ الاِْيمانِ وَ السَّلامَةِ وَ اْلاِسْلامِ.6

خدايا!‌ هلال اين ماه را براي ما همراه امنيت و داشتن ايمان و سلامتي و بهره‏مند شدن از اسلام قرار ده.‌

 

ايشان در ابتداي سال نو چنين دعا مي‏فرمود:‌

اَللّهُمَّ اَنْتَ الْاِلهُ الْقَديمُ و هذِهِ سَنَةٌ جَديدَةٌ فَاَسْئَلُكَ فيها الْعِصْمَةَ مِنْ الشَّيْطانِ و الْقُوَّةَ عَلي هذِهِ النَّفْسِ الْاَمّارَةِ بالسُّوءِ وَ اْلاِشْتِغالَ بِما يُقَرِّبُني إِلَيْكَ يا كَريمُ، يا ذَالْجَلالِ وَ الْاِكْرامِ، يا عِمادَ مَنْ لا عِمادَ لَهُ، يا ذَخيرَةَ مَنْ لا ذَخيرَةَ لَهُ، يا حِرْزَ مَنْ لا حِرْزَ لَهُ، يا غِيَاثَ مَنْ لا غِياثَ لَهُ.7

خدايا!‌ معبود ازلي تو هستي و اين، سال نو است.‌ از تو مي‏خواهم كه در اين سال مرا از شرّ شيطان نگه‏داري و بر اين نفس اماره‏ام پيروز گرداني و به آنچه مرا به تو نزديك مي‏كند، مشغول سازي.‌ اي كريم، اي صاحب جلال و كرم، اي تكيه گاه كسي كه تكيه گاهي ندارد، اي مايه اميد كسي كه ذخيره‏اي ندارد، اي نگه‏دار كسي كه نگه‏دارنده‏اي ندارد، اي فريادرس آن‏كه فريادرسي ندارد.‌

آن طور كه نمايان است، روحيه دعا و استعانت از خدا در تمام كارهاي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وجود دارد و ايشان از سلاح دعا براي ارتباط با مبدأ آفرينش و شكرگزاري به پاس نعمت‏هاي خداوندي بهره مي‏گرفت.‌

پی نوشت ها

1‌.‌ بحارالانوار، ج 1‌7‌، صص 2‌5‌7‌و 2‌8‌7‌.‌

2.‌ علامه سيد محسن امين، اعيان الشيعه، ج 6‌ ، ص 2‌8‌7‌.‌

3.‌ نعمان بن محمد اليتمي، دعائم الاسلام، ج 1‌، ص 1‌4‌6‌.‌

4.‌ سنن النبي، ص 3‌2‌3‌ .‌

5.‌ همان، ص 3‌2‌2‌.‌

6.‌ علي بن طاهر ابي احمد الحسيني، امالي، ج 2‌، ص 1‌0‌9‌.‌

7.‌ سنن النبي، ص 3‌3‌9‌ .‌